Search...

Giới thiệu về tôi

Vũng Tàu, Đông Nam Bộ, Vietnam

20 thg 10, 2014

HỌC VĂN ĐỂ LÀM GÌ?

Nguyễn Vạn Phú 

Phải công nhận Bộ Giáo dục & Đào tạo rất tài tình; chỉ bằng một động tác thay đổi cách tuyển sinh đại học là bộ này bắt cả xã hội phải thao thức với câu hỏi muôn đời: Học văn để làm gì?

Với ngành y tế thì câu trả lời dường như có sẵn: Dùng môn văn xét tuyển ngành y?

Lý do được người đứng đầu ngành y tế lý giải rất gọn: “Tôi phải nói thật là môn văn rất cần. Trong quá trình làm việc, nhiều người viết báo cáo mà ngữ pháp sai rất nhiều, chưa nói đến lỗi chính tả. Viết sai thì tư duy cũng sai, nói cũng không tốt được” (Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến).
Bà Tiến nói quá chính xác và đó cũng có thể là lý do để hàng ngàn ngành nghề khác đòi hỏi người dự tuyển cần giỏi văn bởi không chỉ riêng bác sĩ, y tá cần viết đúng ngữ pháp, không sai lỗi chính tả mà hàng ngàn ngành nghề khác cũng cần.

Nói đâu xa, ngay cả Mark Zuckerberg mà có quyền ở Việt Nam, ắt anh ta sẽ yêu cầu người nào muốn tham gia cái mạng Facebook do anh điều hành phải viết sạch nước cản, diễn đạt rõ ràng, không viết lung tung như gã ngọng. Nói cho cùng anh chàng Mark này đang làm tờ báo khổng lồ trong đó mọi người dùng là kẻ viết bài liên tục cho anh ta, còn nhân viên của Facebook chỉ việc lo bán quảng cáo kiếm tiền. Viết bài cho Mark mà sai ngữ pháp, sai chính tả, ai mà chịu.

Nhưng, khoan đã! Những kỹ năng nói ở trên là kỹ năng ngôn ngữ, tức là môn tiếng Việt chứ đâu phải môn Văn?

Môn Văn nó phức tạp hơn nhiều. Ví dụ nhà văn  William Faulkner nổi tiếng (Giải Nobel Văn chương năm  1949) chuyên viết những câu văn đọc muốn bể cái đầu, dài như cọng rau muống, câu dài nhất ông này từng viết trong cuốn Absalom, Absalom! dài đến 1.288 chữ. Thế mà khi lên nhận giải Nobel ông nói như thế này về sứ mệnh nhà văn và qua đó gián tiếp nói về vai trò của văn học: “Tiếng nói của nhà thơ không chỉ để ghi lại câu chuyện con người, nó còn là cột chống, trụ đỡ để giúp con người trụ lại và vượt qua”.

Bởi vậy, không có gì ngạc nhiên khi nhiều người đồng tình là cần dùng môn văn để tuyển bác sĩ tương lai, không phải vì chuyện chính tả mà cao sang hơn, là mong muốn người bác sĩ giỏi văn sẽ không chơi ép bệnh nhân, kê thuốc không vì chữa bệnh mà vì tỷ lệ hoa hồng. Mong muốn của họ là văn sẽ giúp hình thành nhân cách con người, kể cả lòng tự trọng, nói chung là cái người ta thường gọi là y đức.

Nhưng, hượm đã! Cái đó là chuyện đạo đức, hiện được giao cho các môn như giáo dục công dân chứ đâu phải môn văn? Còn nếu môn giáo dục công dân đi dạy các chuyện xa vời như “phủ định siêu hình”, “phủ định biện chứng”… đó là chuyện của môn này, không bàn ở đây.

Nhà phê bình Dana Stevens viết trên tờ New York Times để lý giải người ta cần văn chương làm gì. Cô viết: “Văn chương là kẻ sinh đôi thất lạc từ lâu của cuộc đời, là kẻ đóng thế xấu xa, là tấm lót mượt như nhung, là hồn ma than khóc của cuộc đời”. Ý cô muốn nói văn chương ghi lại tất cả những gì còn lại từ cuộc đối thoại của mọi nhân chứng cuộc đời, giữa những người đang còn sống và mọi kẻ quá vãng về đam mê, thương yêu, thù hận, giận dữ, nỗi buồn, niềm vui… Còn có ai dạy cho ta biết về những điều đó ngoài văn chương. 

Chính ở đây mà chúng ta mới hiểu vì sao những nhà khoa học, những nhà toán học, kể cả những bác sĩ tài ba, hầu như tất cả đều đam mê văn chương, rành rẽ về văn chương – và chính ở đây mới tồn tại niềm hy vọng những người bác sĩ tương lai, nếu từng học được lòng trắc ẩn, sự cảm thông, lòng tự trọng, sự phù du của đồng tiền mới tự miễn dịch chống lại mọi lề thói xấu xa đang bao bọc lấy anh ta. 

Điều đáng buồn, môn Văn ở nhà trường hiện nay chưa làm được ngay cả mức độ thấp là trao cho người học kỹ năng ngôn ngữ để đọc thông viết thạo tiếng mẹ đẻ. Ở mức độ rung lên từng sợi dây cảm xúc của học trò để những cái như lòng cam đảm, đam mê, hoài bão, nói chung là mọi xúc cảm cần thiết để làm người trọn vẹn thì môn Văn đang bế tắc, đang giết lần giết mòn những rung cảm còn sót lại ở học sinh vì sự khô cứng, khuôn mẫu và gò ép. 

Vậy, phải chăng đừng hỏi “Học văn để làm gì?” – hãy hỏi “Học văn thế nào”, mới chính là câu hỏi đúng.
Read More..

18 thg 10, 2014

TÀO LAO TRÊN NHỮNG NẺO ĐƯỜNG (Bài 3)

Đinh Bá Tuấn

Một ngày sát gái!

Đến Nam Phi lần này là dự hội nghị về bất động sản, nhưng mục đích chính là đi xem bóng đá trận bán kết World Cup. Vé bạn đã mua sẵn từ năm trước, giá vé chính thức là 600 USD, nhưng trước trận đấu một ngày xem trên mạng vé chợ đen lên đến trên 5000 USD. Thực lòng với dạng tay chơi nửa mùa như mình con số trên cũng có sức quyến rũ. Thoáng nghĩ… giá như… xem tivi cũng tốt! Nhưng mà vé của bạn đãi, bạn lại cùng đi xem với mình, thế là không nghĩ vớ vẩn được, tay chơi nửa mùa lại trở về phong thái hiên ngang vốn sẵn dáng người.

Ngày diễn ra trận đấu, buổi sáng dậy mình thấy cả khu Resort nhốn nháo, tưởng có chuyện gì, nhìn ra thì thấy chiếc Limousine đến đón tụi mình. Thằng lái xe mặc vét đen, kính đen, giày đen bóng lộn, mặt ngầu như mật vụ Mỹ. Các em phục vụ ở Resort ào ra bên xe chụp ảnh. Ở Mỹ loại xe này đỗ đầy trước các khách sạn nhưng ở Nam Phi đây là của độc, bước lên xe này chỉ có các đại gia và tay chơi thượng hạng. Thoáng cái thấy mình cứ như bước sang đẳng cấp khác. Có em Reception xinh như mộng, mấy lần mình ỡm ờ thả lời ong bướm nhưng chả ăn thua gì. Em cứ ngây ra, chả rõ em giả vờ không muốn bắt chuyện hay là tiếng Anh của mình chuẩn quá em nghe không được! Thấy em lấp ló ở cửa nhìn ra, chớp ngay cơ hội mình mời chụp ảnh chung. Không những chả từ chối, em còn cười tươi như hoa, ghé sát vào mình, mùi nước hoa bây giờ nghĩ lại vẫn còn thơm! Lại ân cần: anh phải mang thêm áo nhé, đêm về lạnh lắm, vừa nói vừa kéo khóa áo của mình lên, môi suýt chạm nhau. Sướng rêm!

Các “đại gia” bước lên xe, thằng thì áo gió, thằng thì áo mút, lôm nhôm, luộm thuộm, lộ ngay chân tướng của giai cấp  cần lao tập tành ăn chơi.
  
Nói về sân vận động, đúng là tụi tư bản giãy chết, chúng nghĩ sắp tới ngày tận thế nên làm cái gì cũng mang tính hưởng thụ cao. Trước trận đấu nửa giờ  khán đài trên sân vắng ngắt, mình cũng ngồi nhâm nhi café ở dưới sảnh chờ. Chỉ vài phút, sau khi hai đội ra sân khởi động khán đài trên sân đã kín mít, mà chả phải chen chúc gì. Nhớ lại những ngày xưa xem bóng đá ở sân Hải Dương, trời nắng đổ lửa, sân vận động như cái chảo rang, vậy mà đá lúc ba giờ chiều thì  một giờ đã phải vào ngồi, vạn người trên sân mà có mỗi nhà xí bé tẹo, có buồn tiểu cũng chả dám đi.

Trận bán kết mà mình xem là giữa Hà Lan và Urugoay, tụi mình ngồi ngay khu của cổ động viên Hà Lan. Chả biết hôm ấy là ngày gì mà đi đâu cũng có gái ở bên. Ngồi hàng trước tụi mình là mấy em sồn sồn cả Âu cả Á, hò hét  dữ, thi thoảng quay lại đập loạn xạ, xong lại sorry, sorry. Khi thằng Robben ghi bàn vào lưới đội Urugoay mình cũng đứng lên hét mừng, chả rõ vô tình hay cố ý một em quay lại đập thẳng vào thằng chim của mình. Em sorry, sorry, còn mình thì đau điếng. 

Nửa đêm mới về tới nơi nghỉ, trời lạnh gần 0 độ C, đi qua quầy tiếp tân thấy em đẹp như mộng vẫn đứng đó. Mình hỏi, trực thông à? Em nói phải chờ tụi mình về xong mới bàn giao. Lại cặn kẽ, nói sếp giao hay ý em vậy. Em cười: cả hai. Cảm động quá, nghĩ cũng như ở Việt nam thôi, mình rút ví lấy tờ 50USD đưa cho em, nói cầm để mai uống café. Thấy em  sua tay, không được, không được, mình cứ để đấy rồi về phòng nghỉ.

Ở lại Nam Phi thêm một ngày nữa, nhưng cũng đi chơi suốt và không gặp lại được em. Sáng hôm trả phòng ra sân bay qua quầy tiếp tân trả chìa khóa. Trực tiếp tân là cậu thanh niên da đen, đưa cho mình phong thư nói, cô Kitty gửi ông.

Thư (mình tạm dịch): Mr TUAN thân!  Em có việc gia đình không đến tiễn các anh được. Chúc anh và cả đoàn thượng lộ bình an. Tạm biệt anh. (Kitty) 
Cuối thư là ba chữ tiếng Việt không dấu: HEN GAP LAI.

Cả tờ 50 đô nữa!

Lá thư ấy và tờ 50 đô mình vẫn giữ như giữ một kỷ niệm đẹp./.


Read More..